شفقنا رسانه– علیرضا میریوسفی، رایزن و سخنگوی سابق نمایندگی ایران در سازمان ملل و رئیس گروه مطالعات خاورمیانه دفتر مطالعات بین المللی وزارت خارجه در عصر ایران نوشت: دقایقی بعد از قرایت متن بیانیه مشترک توافق برجام، بسیاری در ایران منتظر انتشار فکت شیت جدید آمریکایی و کلید خوردن دور جدیدی از شکاف روایتی و جنگ فکت شیت ها میان دو طرف بودند. این انتظار پربیراه نبود. فکت شیت آمریکایی این بار هم جذاب تر از قبل و این بار در قالب اینفوگرافی های مفصل منتشر شد. با این حال بر خلاف دو دور قبلی از جمله توافقات موقت ژنو و لوزان، این بار خبری از جنگ فکت شیت ها نبود. هرچند عده ای این موضوع را به انتشار کامل متن برجام نسبت داده اند که بی تاثیر هم نبوده است، ولی می بایست به سایر اقدامات و ابتکارات متفاوت تیم هسته ای در این دور از مذاکرات با تکیه بر ابزارهای نوین دیپلماسی عمومی هم توجه کرد.

اگر بخواهیم چارچوبی نظری برای سیاست گذاری رسانه ای پیشنهاد کنیم تا از آن برای تاثیرگذاری رسانه ای استفاده شود، می توان آن را در دو موضوع خلاصه کرد: تنظیم محورها agenda setting و تنظیم محتوی framing. أولی به معنی این است که چه مسائلی در رسانه ها طرح شود و چه چیزهایی مطرح نشود و دومی به این معناست که موضوعاتی که تصمیم به طرح آنها داریم به چه طریقی بیان شوند؟ 

یکی از ابزارهای اصلی که هیات های سیاسی غربی و به ویژه آمریکایی برای همراه کردن افکار عمومی با سیاست خارجی شان بکار می برند، جلسات توجیهی پرتعداد برای خبرنگاران و ارباب رسانه ها بوده است. انتشار فکت شیت ها هم بعنوان حلقه آخر در این برنامه هماهنگ رسانه ای استفاده می شوند، ولی نقش اساسی تَر و پنهان تَر در واقع متعلق همان جلسات توجیهی منظم در طول مذاکرات بوده است. 

تیم مذاکراتی ایرانی هم در دورهای قبلی مذاکراتی به تناوب از جلساتی مشابه برای خبرنگاران ایرانی حاضر در محل مذاکرات استفاده می کرد، ولی در عمل قدرت رسانه ای رسانه های غربی و آمریکایی در هر دور از مذاکرات باعث می شد مطالب مطروحه در این رسانه ها به سرعت ترجمه شده و به محورهای رسانه ای در داخل ایران تبدیل شوند. به همین خاطر در این دور از مذاکرات، تیم مذاکرات هسته ای توجیه همزمان و موازی خبرنگاران ایرانی و غربی را در دستور کار قرار داد. 

در این راستا، تیم ایران هشت جلسه توجیهی متفاوت برای رسانه های داخلی و خارجی بطور منظم با عالی ترین مقامات حاضر در مذاکرات برگزار کرد که در نهایت باعث شد روایت ایرانی از مذاکرات هم به موازات روایت غربی در رسانه های جهانی و بین المللی برجسته گردد. 

چهار جلسه توجیهی خبرنگاران رسانه های غربی عموما با امکان نقل قول از مقامات بدون نام بردن از مقام ایرانی برگزار شد و آنچه در طول مدت مذاکرات در رسانه هایی نظیر نیویورک تایمز، واشنگتن پست، وال استریت ژورنال، گاردین، سی ان ان، بی بی سی،الجزیره، شبکه های تلویزیونی عمده آمریکایی و …. به نقل از منابع ایرانی مطرح گردید، عموما مطالب مطروحه در این چهار جلسه مفصل بوده اند. به ویژه استخراج فوری متن کامل این جلسات و ارسال آنها برای صدها خبرنگار و رسانه در سراسر جهان نقش مهمی در گسترش بیش از پیش روایت ایرانی از مذاکرات و برجسته نمودن خطوط رسانه ای مدنظر ایران در رسانه های خارج از ایران داشت. 

در این میان، به ویژه جلسه چهارم توجیهی برای رسانه های غربی که بلافاصله بعد از اعلام توافق برگزار گردید، در واقع نقش یک فکت شیت موثر و مفصل ایرانی را داشت که متن آن برای بسیاری از رسانه های خارجی ارسال گردید و مورد استفاده قرار گرفت. 

اقدامات مشابهی برای توجیه رسانه های داخلی به موازات رسانه های خارجی نیز انجام شد که تهیه و ارسال محورهای شش ماده ای توافق برجام حاصل آخرین جلسه توجیهی برای رسانه های داخلی بود. 

سایر اقدامات پیش دستانه تیم مذاکراتی در عرصه رسانه ای نقطه قوت دیگری بود که این اقدامات غیر محسوس را تکمیل و تایید می کرد. تهیه یک پیام یوتیوبی حرفه ای و پرمعنی، استفاده موثر تیم هسته ای از ابزارهایی نظیر توییتر در مواقع مورد لزوم، چاپ مقاله در مهمترین رسانه های بین المللی و سرانجام یازده مصاحبه اختصاصی با رسانه های بین المللی موثر شامل ان بی سی، سی بی اس، ای بی سی، سی ان ان، بی بی سی، شبکه اول روسیه، سی سی تی وی چینی، المیادین، پرس تی وی، یومیوری و ماینیچی مکمل این اقدامات موثر و مداوم در طول دوره مذاکرات بودند.

آنچه امروز باید مورد توجه جدی باشد این است که با وجود ارزشمند بودن تلاش های سیزده ساله کشورمان در عرصه مذاکرات هسته ای و از جمله ابتکارات جدید دور آخر مذاکرات، کار هنوز تمام نشده و توافق بر سر برجام شروع مرحله ای مهم و حساس تَر است. تیم مذاکراتی و رسانه های داخلی لازم است با حساسیت و هوشیاری بیشتر، ابتکارات رسانه ای مناسبی را در دوره پسا توافق برجام طراحی و با همدلی و همکاری آنها را به انجام برسانند.