شفقنا رسانه – زکیه جورابراهمیان: رئیس سازمان انرژی اتمی در نشست «روزنامه نگاران؛ نیازهای حرفهای و مسایل اجتماعی» گفت: مدیران رسانهها، پادشاهان بی تاج و تخت دنیای جدید هستند و خبرنگاران به عنوان پیشقراولان مسیر آزادیهای مشروع شناخته شده اند که میتوانند جلوی نشر فساد را بگیرند و اساس شایستهسالاری را در جامعه جاری و ساری کنند.
به گزارش شفقنا رسانه، نخستین نشست «روزنامه نگاران؛ نیازهای حرفهای و مسایل اجتماعی» با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و انجمن علمی مطالعات فرهنگی و ارتباطات روز عصر جمعه ۱۶ مرداد در مجموعه فرهنگی تلاش با حضور علی ربیعی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، معصومه ابتکار، رئیس سازمان محیط زیست، علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی، حسام الدین آشنا، مشاور رئیسجمهور در امور فرهنگی و اساتید روزنامهنگاری، مدیران مسوول و روزنامهنگاران برگزار شد.
هادی خانیکی در این نشست با بیان اینکه انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات امسال توفیق پیدا کرد که به کمک وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی نخستین نشست که به بررسی مسائل و نیازهای جامعه روزنامه نگاری کشور اختصاص دارد را برگزار کند. امیدواریم این نشست ها ادامه پیدا کند و تعداد آن در سال از یک نشست بیشتر شود. انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات به عنوان یک نهاد علمی و تخصصی، میانجی بین دولت، مسئولان رسانهها، روزنامهنگاران و خبرنگاران است تا بتواند با مولدان پیام در کشور و پیشکسوتان دانشگاهی ارتباط برقرار کند.
رئیس انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات گفت: امروز یاد میکنم از روزنامهنگاران و خبرنگاران متوفی و شهیدی که اگرچه در میان ما نیستند اما نام آنها جامعه روزنامهنگاران کشور را زنده نگاه میدارد. در دوران مشروطه، میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل به عنوان روزنامهنگار شهید دوران مشروطیت توانست نقش مهمی در پیام گذاری ایفا کند تا به عنوان اولین شهید نام او پایدار بماند.
او ادامه داد: نام روزنامهنگاری مانند سیدحسین فاطمی را گرامی میداریم که کار خود را از خبرنگاری و روزنامهنگاری آغاز کرد و این حرفه را با دیپلماسی ادامه داد تا به عنوان برجسته ترین شهدای بعد از کودتا شناخته شود.
او در ادامه به موفقیت تیم هسته ای اشاره کرد و گفت: آقایان ظریف و صالحی نقش خود را در تسهیل گری پیام، مشارکت همگانی و حضور ایران در افکار عمومی با استفاده از دیپلماسی و روزنامه نگاری به خوبی ایفا کردند. در دوران انقلاب و دفاع مقدس نیز خبرنگارانی همچون حسین باور با فهم خبرنگارانه خود باعث شدند تا مهمترین نیازهای ما در جبهه جنگ یعنی ثبت وقایع را به انجام برسانند. بعد از دوران جنگ نیز، آوینی توانست به درستی رسالت خود را ایفا کند. جامعه روزنامه نگاری ما از وجود افرادی مانند کاظم معتمد نژاد، پدر علم ارتباطات و حسین قندی، آقای تیتر درس های بزرگی به یاد دارند.
نهادهای صنفی روزنامهنگاری جایگاه خوبی ندارند
این استاد علوم ارتباطات با بیان اینکه جامعه روزنامهنگاری و خبرنگاری ایران پتانسیل بالایی دارد که می تواند با تولید پیام، سرمایه فرهنگی و اجتماعی کشور را افزایش دهد، گفت: در دولت تدبیر و امید فرصتهایی برای جامعه روزنامهنگاری کشور فراهم شده و نمایندگانی از این جامعه وارد دولت شدند و دولت نیز فهم برتری نسبت به جامعه روزنامهنگاری کشور دارد. با این حال وضعیت جامعه روزنامهنگاری کشور آنچنان که باید و شاید خوب نیست و به لحاظ حقوقی، صنفی، قضایی، درآمدی، آموزشی و حرفهای و … با کمبودهای فراوانی مواجه است. فقدان نظام صنفی باعث میشود اقدامات مناسب دولت آنچنان که شایسته است به نفع خبرنگاران نباشد. برای اینکه این مسیر اصلاح شود و اقدامات خرد در فضای کلان اجرایی شود باید به ضعفهای درونی و بیرونی جامعه روزنامهنگاری توجه ویژه شود.
روزنامه نگاری باید با نشاط و سرزندگی همراه باشد
خانیکی در ادامه گفت: از نظر تکنیکی و تسلط به فنون جدید شکاف جدی میان روزنامهنگاری آکادمیک و حرفهای وجود دارد. باید منشورهایی که بتواند روزنامهنگاری را از سیاستهای تبلیغی جدا کند، وجود داشته باشد تا صداقت را به عنوان ضرورت روزنامه نگاری، غالب و چیره کند. اگر تلاش های اخلاقی و جوانمردانه برخی مسوولان رسانهای نبود مشخص نبود که سرنوشت بسیاری از خبرنگاران و روزنامهنگاران ما چه می شد. نهادهای صنفی روزنامهنگاری در جایگاه خوبی قرار ندارند. نهادهای مدنی نه از بالا و توسط قدرت سیاسی ساخته میشوند و نه در تقابل و منازعه با دولت شکل میگیرند. نهاد مدنی و صنفی باید خواستهها و منافع صنفی را تامین کند و با مشارکت همه شکل بگیرد.
او با بیان اینکه همه ما باید کاری کنیم تا حال روزنامه نگاری ما خوب شود، گفت: ما باید کاری کنیم تا جوانانی که وارد حرفه روزنامه نگاری و خبرنگاری می شوند تا آخرین لحظه زندگی خود در این حرفه باقی بمانند. متاسفانه هنوز در جامعه روزنامهنگاری ما روزنامهنگاران عاشق و بی چشم داشت، نقش اول را ایفا میکنند. این امر نباید به یک قاعده تبدیل شود تا روزنامه نگاری با شادی و سرزندگی همراه باشد. تحقق این امر مستلزم گفت و گو است تا واژه های ما و شما از بین برود. چنانچه مساله هستهای نیز توانست با منطق مذاکره و گفت وگو و به رسمیت شناختن خواستههای طرفین به نتیجه برسد. چرا در جامعه روزنامهنگاری این کار انجام نشود.
خانیکی در پایان گفت: خبر چیزی نیست جز اینکه سلسله اعصاب جامعه را سالم کند و بتواند نسبت به هر نوع مساله ای اعم از آسیب یا فرصت واکنش مناسب داشته باشد. اگر جامعه ای اعصاب سالم داشته باشد و اعصاب دیگران را خراب نکند، می تواند به پیشرفت امیدوار باشد. امیدوارم روزنامه نگاران، دانشگاهیان، دولت، سردبیران و … در کنار هم و با عزمی مشترک بتوانیم سرمایه های اجتماعی کشور را افزایش دهیم.
در ادامه این نشست، پیام ریاست جمهوری به وسیله وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی قرائت شد.
متن پیام رئیس جمهور بدین شرح است:
دستیابی به توسعه پایدار و تقویت و تحکیم بنیانهای اجتماعی در دنیای پیچیده امروز که در سیطره فناوریهای ارتباطی قرار گرفته است تنها در پرتوی وجود وجدانهای آگاه و دلسوز جامعه و مشارکت مسئولانه آحاد عمومی امکانپذیر است. خبرنگاران که رسالت انتقال اطلاعات بههنگام و صحیح و نیز گزارش حقیقتها به مردم را برعهده دارند؛ وجدان زنده و دیدگان بیدار جامعه در مسیر تعالی و بهروزی هستند. این تلاشگران سپهر خبر و اطلاعرسانی که دل در گروی منافع ملی دارند؛ تنها به نقل و روایت رویدادها نمیپردازند بلکه با عشق به مردم و تلاشهای حرفهای واقعیتها و ظرفیت ملی را معرفی و با کژیها و ناراستیها به مبارزه برمیخیزند.
به واقع میتوان خبرنگاران مسئولیتشناس را که با شجاعت قابل تحسین قدم در این مسیر حساس نهادهاند مشاوران امین و ناصحان مشفق مدیران ارشد، مجریان و دیگر فعالان و کنشگران عرصه اجتماع دانست. از این رو شایسته است همه دستگاهها به ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی با حمایت و پشتیبانی، رفع دغدغههای معیشتی و نیز بهرهمند کردن آنها و نیز بهرهمند کردن آنان از آزادیهای قانونی و حقوق صنفی شرایطی فراهم آورند تا این عزیزان با امید و پویایی بیشتری کشورمان را در رسیدن به افق توسعه و آبادانی یاری رسانند. دولت تدبیر و امید خود را مرهون همدلیها و همزبانیهای حمایتگرانه و نقادانه خبرنگاران دانسته و ارتقای جایگاه حرفهای این تلاشگران جبهه دانایی را وظیفهای مهم میداند.
با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای عرصه قلم و آگاهی؛ روز خبرنگار را به همه خبرنگاران متعهد و تلاشگر کشورمان تبریک میگویم و توفیق روز افزون این دیدهبانان هویت ملی و حقوق اجتماعی را از خداوند بزرگ خواستارم.
خبرنگاران شغل انبیاء را دارند
در ادامه این نشست، صالحی با بیان اینکه زمانی که به این نشست دعوت شدم می خواستم در مورد موضوع هسته ای صحبت کنم اما فکر کردم که برای شما خبرنگاران که به طور مرتب پیگیر اخبار مرتبط با این حوزه بودید ممکن است موضوعی تکراری باشد، گفت: خبرنگاری فقط نوشتن خبر نیست، بلکه نگارش خبر نیز هست، یک خبرنگار هم می نویسد و هم می بیند. چرا به خبرنگاران، خبرنگار میگویند و چرا نمیگویند خبرنوشت. در خبرنگاری، عنصر صوت و نوشتن وجود دارد یعنی خبرنگار آنچه را میبیند و میشنود باید بازتاب دهد و به نگارش تصویری و مکتوب در بیاورد. اولین بحث خبرنگاری از مفهوم «ن وَالْقَلَمِ وَ مَا یَسْطُرُونَ» آغاز شده است. خداوند به «ن و قلم» و آنچه نوشته میشود، قسم یاد می کند و می گوید معلمی شغل انبیا است. اما من می گویم خبرنگاران به عنوان پیام رسانان، شغل انبیاء را دارند.
او با بیان اینکه اولین پیام رسانی از آسمان به زمین بود گفت: گویی خبررسانی همزاد با انسان است و انسان بدون خبر، دریافت و تبادل پیام، معنا و مفهومی ندارد بنابراین اولین پیام از آسمان، معنای زندگی را برای ما تبیین کرد. بعد از آن در بین آحاد جامعه پیام رسانی شروع شد و در طول تاریخ پادشاهان، حاکمان، فاتحان و… برای تبلیغ جایگاه خود شروع به نوشتن کتیبهها کردند. چنانچه سلطان محمود غزنوی نشریه ایام را در قرن پنجم هجری برای اطلاعرسانی منتشر کرد و قدیمیترین روزنامهها در استانبول به نام تقویم وقایع انتشار یافت. در زمان امیرکبیر نیز وقایع اتفاقیه منتشر شد اما اولین نشریه به صورت ماهنامه توسط میرزا صالح شیرازی در زمان محمدشاه قاجار انتشار یافت.
خبرنگاری یک امر ذاتی است
رئیس سازمان انرژی اتمی در ادامه گفت: یک خبرنگار باید دارای ابعاد گوناگون بوده و به نوعی یک روانشناس، تاریخدان، ادیب و جامعهشناس باشد تا متولی موفق رسانه باشد. گاهی به مطبوعات و سایت های خبری که سر می زنیم با غلط هایی رو به رو می شویم که در شان روزنامه نگاران و جامعه رسانه ای ما نیست یا گاهی مطالبی منتشر می شود که به درستی فهم نشده اند و به گونه ای عجیب مطرح می شوند. خبرنگاری یک امر حرفه ای و جدی است همانگونه که یک گوینده صدا و سیما کاری جدی انجام میدهد و باید خبری را که میخواند بشناسد و فهم کند. خبرنگاری قبل از اینکه یک حرفه اکتسابی باشد امری ذاتی است و تا علاقه نباشد و خمیرمایه و عشق لازم را نداشته باشد نمیتواند به عنوان یک خبرنگار حرفه ای عمل کند.
صالحی در ادامه گفت: با پیدایش انقلاب اسلامی، رسانهها با زمان قبل از آن بدون اغراق قابل مقایسه نیستند اما هنوز با آرمان هایی که تعیین کرده ایم فاصله داریم. به طوری که اگر تعداد کتاب های چاپ شده در قبل و بعد از انقلاب را با هم مقایسه کنیم به تفاوت بارزی که گفتم می رسیم. امروز با پیشرفت وسایل ارتباط جمعی با انفجار اطلاعات روبرو هستیم و رسانه همانند قدرت نظامی کشور است. کشوری که قدرت نظامی قابل قبولی داشته باشد کشورهای دیگر حواس خود را جمع میکنند. رسانه در داخل میتواند انسجام را تضمین کند و اگر بعد بین المللی داشته باشد میتواند بازدارندگی ایجاد کند. به همین دلیل مدیران رسانهها، پادشاهان بی تاج و تخت دنیای جدید هستند و خبرنگاران به عنوان پیشقراولان مسیر آزادیهای مشروع شناخته شده اند.
صالحی خبرنگاران را مورد خطاب قرار داد و گفت: شما میتوانید جلوی نشر فساد را بگیرید. شما میتوانید اساس شایستهسالاری را در جامعه جاری و ساری کنید و جلوی شیادان، چاپلوسان و دغلکاران را با مشاهده سابقه آنها بگیرید. شما می توانید اخلاق را در بستر جامعه به صورت صحیح هدایت کنید. ما متاسفانه روز به روز از اخلاقیات فاصله می گیریم. اگر فساد و تباهی را مانند برف در نظر بگیریم گردش آزاد اطلاعات مانند آفتاب تاستان است که باید در چارچوب قوانین به دنبال آن باشیم. شما خبرنگاران و روزنامه نگاران در حراست از منافع ملی و مالکیت یکی از عناصر شایسته، مقتدر و توانمند هستید.
در ادامه این نشست، پیام علی جنتی به مناسبت روز خبرنگار توسط حسین انتظامی قرائت شد.
متن پیام وزیرارشاد :
در آستانه روز خبرنگار این مناسبت مبارک را به همه اصحاب رسانه به ویژه روزنامهنگاران و خبرنگاران حوزه اجتماعی که کوشاترین و متنوعترین طیف رسانهای را تشکیل میدهند؛ تبریک و تهنیت میگویم.
تنوع موضوعات این حوزه سبب شده است که خبرنگاران آن نیز در انجام وظیفه خود فشار زیادی را تحمل کنند. گاهی یک خبرنگار مجبور میشود اخبار چند شاخه از مسائل اجتماعی را همزمان پوشش دهد. شاخههایی که هرکدام نیاز به تخصص، اطلاعات و مطالعه فراوان دارد از مسائل قضایی و انتظامی گرفته تا مسائل مربوط به محیط زیست، سلامت، بهداشت و درمان و از اخبار آموزش و پرورش گرفته تا اخبار حوزه و دانشگاه؛ از رویدادهای فراوان در حوزه شهری و رفاهی گرفته تا حوادث و از اخبار مربوط به طیفهای مختلف اجتماعی مثل زنان و کودکان گرفته تا اخبار مشاغل متنوع درجامعه.
بدین ترتیب تنوع و تکثر مسائل اخبار و رویدادهای حوزه اجتماعی منجر به تخصصی شدن آنها شده است و رسانهها باید این تخصصی شدن را بپذیرند و برای آن برنامهریزی کنند. در چنین شرایطی دو نکته حائز اهمیت است:
نخست تقویت اخلاق حرفهای در حوزه خبر و اطلاعرسانی و دوم برآورده شدن نیازهای حرفهای و مسائل اجتماعی اهالی رسانه که همواره مورد مطالبه این قشر بوده است.
امروز در دنیای رسانهای گونههای مختلفی چون شبکههای اجتماعی، وبلاگها، میکرو وبلاگها، پادکسها، ویکیها و اجتماعات محتوا محور تحولات و تغییرات سریعی را رقم زدهاند و روزنامهنگاران و اهالی رسانه به شکلهای مختلف میتوانند از این گونه رسانهها برای انجام کار حرفهای استفاده کنند. رسانههای اجتماعی امکان مشارکت طیف وسیعی از شهروندان را در جمعآوری؛ پالایش و توزیع اطلاعات فراهم آوردند. در چنین فضایی دیگر اخبار به طور انحصاری در اختیار روزنامهنگاران و رسانهها قرار ندارند بلکه از زیست بومی برمیخیزند که در آن روزنامهنگاران و شهروندان به رد و بدل کردن اطلاعات میپردازند در این زیست بوم جدید رسانهای افراد غیرروزنامهنگار یا همان شهروندان روزنامهنگار به عنوان منابعی جدید برای سازمانهای خبری عمل میکنند.
همه این تحولات با سرعتی عجیب انجام میشود و فرصت تعریف پیوستها و قواعد مرتبط را از نهادهای مسئول میگیرد اما در این میان اهالی رسانه با پایبندی به اخلاق حرفهای میتوانند کنترلکننده و نظمدهنده چنین فضایی باشند. میتوانند مسئولیتپذیری اجتماعی را تقویت کنند. قادرند در ارتقای بهرهوری ترویج فرهنگ خیر جمعی؛ ترویج نشاط و امید اجتماعی، آموزش و توانمندسازی جامعه در حوزههای مختلف با نهادهای حاکمیتی و دولت و بهویژه با وزارت کار تعاون و رفاه اجتماعی همکاری گستردهای داشته باشند. مشکلات بیمهای خبرنگاران مسائل مرتبط با نظام دستمزد و طبقهبندی مشاغل در واحدهای مطبوعاتی مسائل مربوط به نظام صنفی و رسیدگی دعاوی حقوقی در این صنوف و تعاونیهای مرتبط با کارکنان مطبوعات ازجمله مباحثی است که وزارت کار در تسهیل مسیر آنها نقشی بارز دارد و مورد انتظار اهالی رسانه و خبرنگاران سختکوش نیز است. تزلزل در ادامه فعالیت بسیاری از رسانههای مکتوب ثبات شغلی بیمه و حقوق و مزایای خبرنگاران را متزلزل میکند و آرامششان را بههم میریزد این درحالی است که خبرنگار در برابر این دشواریهای کمرشکن بیپناه است و مانند دیگر اصناف مدافع و حامی موثری ندارد.
انتقال و انتشار آزاد افکار و عقاید یکی از ارزشمندترین حقوق انسانی است و هر شهروندی میتواند آزادانه سخن بگوید؛ بنویسد و چاپ کند. براساس قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات هر فرد ایرانی میتواند به همه اطلاعات طبقهبندی نشده دسترسی داشته باشد. دسترسی به اطلاعات حق مردم و تکلیف دولت است.
دولت یازدهم در اجرای این قانون اصرار جدی دارد. مبارزه واقعی با فساد به ویژه مفاسد اقتصادی از طریق انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات محقق میشود. بسیاری از مبانی حقوق شهروندی نیز از طریق اجرای این قانون به صورت فرهنگ غالب درخواهد آمد.
بار دیگر روز خبرنگار را به همه اهالی رسانه و همه کسانی که در راه آگاهیبخشی و ارتقای دانش عمومی گام برمیدارند؛ تبریک میگویم و از برپاکنندگان این نشست ارجمند بهویژه وزیر پرتلاش و سختکوش و وارسته تعاون کار و رفاه اجتماعی که همواره در حمایت از اصحاب رسانه پیشگام بوده است؛ صمیمانه سپاسگزارم و برای هم شما سلامتی شادکامی و موفقیت آرزومندم.
خبرنگاران قشر آسب پذیری هستند
در ادامه این نشست، پنل «مسائل بیمهای، نظام مزدی و طبقهبندی مشاغل» با حضور فریدون صدیقی، مدرس روزنامه نگاری، سعید ارکان زاده، روزنامه نگار، زهرا ابراهیمی، روزنامه نگار پیشکسوت و امیرعباس فتاح زاده، مدیر مسوول روزنامه سپید برگزار شد.
صدیقی در ابتدای این پنل ضمن بیان خاطراتی از دوران خبرنگاری خود، گفت: آسیب پذیرترین قشر جامعه، خبرنگاران هستند بنابراین از مسوولان می خواهم کاری کنند تا روزنامه نگاران و خبرنگاران بتوانند کار کنند. همت بالای دولت و مسوولان باید متوجه جریان آزادی اطلاعات باشد. تا مردم ما را نخوانند، نشنوند، نبینند و … انتظار اینکه روزنامه نگار محله ای، منطقه ای و بین المللی و… داشته باشیم، بجا نیست. رونامه نگاران دو دسته هستند؛ روزنامه نگارانی که امنیت شغلی دارند و روزنامه نگارانی که امنیت شغلی ندارند.
تحریریه ها در مورد حقوق مرتبط با خود اطلاعاتی ندارند
در ادامه، ابراهیمی گفت: من همیشه به همکاران خود می گوییم که ما از مشکلات همه با خبر هستیم اما در مورد خودمان چیزی نمی دانیم. ما به حقوق خود واقف نیستیم و قوانینی که برای ما تصویب شده را نمی دانیم. حتی با این قوانین آشنایی نداریم. بخش های تحریریه ما در شان خود نمی دانند که در مورد حقوق مرتبط با خودشان بدانند. بخش های اداری روزنامه به دلیل سروکار داشتن با این موضوعات خیلی بیشتر با حقوق خود واقف هستند و از مدیران درخواست حقوق دارند. در حالی که تحریریه ها این گونه نیستند. من در کمیته مشاغل روزنامه همشهری عضو بودم و می دیدیم که تقریبا از تحریریه هیچ درخواستی به کمیته ارسال نمی شد. به نظر من باید مسائل شغلی و آگاهی از قوانین مرتبط با آن در گوشه ای از ذهن خبرنگاران ماندگار شود.
این روزنامه نگار، علت اصلی ایجاد نشدن انجمن های صنفی را ناآگاهی از حقوق صنفی دانست و گفت: قانون طبقه بندی مشاغل شاید در بعضی از مطبوعات و روزنامه هایی که پایدار هستند و کارنامه درستی دارند مانند کیهان، اطلاعات، همشهری، رسالت، ایران و… در حال اجرا باشد اما مابقی روززنامه ها به خصوص روزنامه های اصلاح طلب که باید مواظب چیزی که می نویسند باشند و پایداری آنها تحت کنترل است شاید وجود نداشته باشد.
او در پایان ضمن توصیه به همکاران خود در نگهداری فیش های حقوقی ، ماموریت ها، احکام و قراردادهای شغلی ، تشویق ها و … گفت: زمانی می رسد که به همه این موارد احتیاج پیدا می کنید تا اثبات کنید که خبرنگار هستید. در قراردادهای کاری که با شما بسته می شود حتما لفظ خبرنگار وجود داشته باشد، اگر این لفظ نباشد قانون بازنشستگی مشاغل سخت و زیان آور شما را بیمه نمی کند. سازمان تامین اجتماعی تمام تلاش خود را می کند که شما از این قانون بهره نبرید. برای اینکه بتوانید حق خود را ثابت کنید باید این مدارک را حفظ کنید.
روزنامه نگار وظیفه انتقاد از قدرت را دارد
در ادامه ارکان زاده با بیان اینکه ما از علی جنتی به خاطر نوع مسوولیتی که دارد و از علی ربیعی به خاطر سبقه ای که دارد، انتظار زیادی داریم، گفت: یکسری از مسائل تامین اجتماعی ما حل نشده باقی مانده است این درحالی است که در برنامه ششم بسیاری از مسائل قابل حل شدن است. اگر یک کارگروه جدی در مورد این موضوع تشکیل شود ما مسائل را مطرح می کنیم. باید بتوانیم هدف گذاری را به گونه ای مطرح کنیم که در پایان برنامه ششم به نقطه ای برسیم که در منطقه از نظر رسانه ای حرفی برای گفتن داشته باشیم. این امر زمانی محقق می شود که از امنیت، تامین اجتماعی و… برخوردار باشیم.
در ادامه، فتاح زاده با اشاره به اینکه دولت و حاکمیت باید بپذیرد که آیا می خواهند به آنها انتقاد شود یا خیر، گفت: وظیفه روزنامه نگاران این است که از قدرت انتقاد کنند اما به شکل های مختلف تلاش می شود تا روزنامه نگاران به عنوان نهاد منتقد قدرت سیاسی و اقتصادی از این حیطه خارج شوند. این امر باعث می شود نهاد رسانه ای در کشور ضعیف شود و رسانه های ضعیف نمی توانند برای خود تشکیلاتی داشته باشند.
عهد بستیم از هیچ خبرنگاری شکایت نکنیم
ابتکار ضمن تبریک روز خبرنگار گفت: من خود را خبرنگار میدانم زیرا به عنوان اولین مسوولیت در سال ۱۳۵۹ سیدمحمد خاتمی به عنوان نماینده امام راحل در موسسه کیهان انگلیسی آن زمان از من دعوت کردند تا عضو شورای سردبیری کیهان انگلیسی باشم. سیدمحمد خاتمی برای من راه جدیدی باز کرد تا مدتی به عنوان عضو شورای سردبیری و سردبیر کیهان انگلیسی تجربه کار خبری را داشته باشم و همچنان در قالب فصلنامه فرزانه به عنوان مدیر مسوول و صاحب امتیاز مشغول فعالیت هستم.
رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست با بیان اینکه در همه دنیا خبرنگارانی برای بیان حقیقت جان فشانی می کنند گفت: اتفاق سال ۱۳۹۲ حاصل پایداری و صبر خبرنگارانی بود تا بتوانند بسیاری از امور ما را در بعد سیاسی و اقتصادی اصلاح کنند.
او در ادامه با بیان اینکه من درحوزه مسوولیت خود بهطور مستقیم مسوولیتی در خصوص خبرنگاری و مسائل آن ندارم، گفت: اما ما در ابتدای کار خط مشی روشنی را تعیین کردیم و به آن پایبند بودیم به طوری که از زمان آغاز به کار، بسیاری از خبرنگارانی که از طرف سازمان محیط زیست در دولت قبل به دادگاه احضار شده و از آنها شکایت شده بود، ما تمام این شکایت ها را پس گرفتیم و عهد بستیم که از هیچ خبرنگاری شکایت نکنیم که البته کار بسیار سختی است چرا که این خبرنگاران دست به انتقاد زده یا رازهای مگو را بیان کرده بودند و بعضی از افراد که نمیدانم میشود نام آنها را خبرنگار گذاشت یا خیر، چارچوبهای اخلاقی و قانونی را زیر پا می گذارند. اما ما معتقدیم وجود تعامل و جریان آزاد اطلاعات با تمام هزینه هایی که دارد بهتر از فضای امنیتی است که با ایجاد محدودیت مانع نقد و جریان آزاد اطلاعات میشود.
وظیفه رسانه ها دیده بانی جامعه است
او با تاکید بر اهمیت اطلاعرسانی دقیق و نگاه علمی در حوزه محیط زیست، گفت: اظهار نظرهای غلط می تواند موجب مشکلاتی در سطح جامعه شود و ما برای رفع این مشکل دورههای تخصصی را برگزار می کنیم. رسانهها در کنار سازمان های مردم نهاد به عنوان ارکان مهم مردمسالاری رسالت مهم دیدهبانی جامعه را برعهده دارند بنابراین تقویت سیستماتیک و ساختاری ارتباط با خبرنگاران هدفی است که تاکنون دنبال شده است زیرا دولت بحران محیط زیست را که از اهمیت بسیاری در کشور برخوردار است امری جدی تلقی می کند.
ابتکار در پایان گفت: موضوعات محیط زیستی در ذات خود شادی و زیبایی دارند که میتوانند برای رسانه ها و نسل جوان هم جذابیت ایجاد کنند. در این خصوص ما تلاش کردیم در شبکه های اجتماعی حضوری فعال داشته باشیم تا بتوانیم با استفاده از جریان مثبت اجتماعی که بخشی از آن امید و بخش دیگر آن تدبیر است به بهبود شرایط محیط زیست کمک کنیم.
قدرت، نظارت گریز است
در ادامه این نشست، حسام الدین آشنا با بیان اینکه اساسا رسانهها دو وظیفه نظارت بر قدرت و نظارت بر جامعه را به صورت همزمان برعهده دارند، گفت: قدرت و جامعه همزمان تلاش میکنند بر رسانهها نظارت کنند برای همین وظیفه نظارتی رسانهها بسیار دشوار است و تاریخ طولانی از کشمکش های رسانه ای برای انجام وظایف نظارتی وجود داشته است. قدرت از هر نوع چه اقتصادی و چه سیاسی، نظارت گریز است. قدرت سیاسی برای فرار از نظارت رسانهها از راه اعمال فشار رسمی و غیررسمی تا طردها و جذب ها، دادگاه ها، دادسراها، حراست ها ، حفاظت ها و… استفاده میکند. مانند روزنامهنگارانی که در نتیجه اعمال قدرت سیاسی خانهنشین شده، به حبس افتادند یا حتی جان خود را به دلیل انجام رسالت رسانهای خود از دست دادند.
او در ادامه گفت: اعمال نظارت رسانه ها بر قدرتهای اقتصادی پیچیده تر است. چون قدرتهای اقتصادی این توان را دارند تا از راههای غیرمستقیم خبرنگار، دبیر سرویس، مدیر مسوول و… را بخرند و از این طریق رسانه را مدیریت کنند. حتی می توانند برای فشار به نشریه از انتشار آن جلوگیری کنند. تطمیع و تهدید دو وسیله برای اعمال نظارت قدرت ها بر رسانه ها است. رسانهها برای انجام نظارت بر جامعه نیز با مشکلات جدی روبرو هستند.
رسانه ها هزینه تفکر انتقادی را پرداخت می کنند
آشنا با بیان اینکه انتقاد از دولت و قدرتهای سیاسی و اقتصادی به مراتب سهلتر از انتقاد از جامعه و فرهنگهای حاکم بر آن است، گفت: انتقاد از فرهنگ توسط یک رسانه میتواند به تکفیر آن رسانه و گردانندگانش منجر شود. چه بسیار اندیشه های نو و سخنان بسیار مفید برای مصالح جامعه زده شد که در تقابل با اندیشه عوام زده به گل نشسته و نتوانست توسعه پیدا کند. چون در زمان و زبان نامناسب بیان شد. اما بعد از گذشت زمان این زبان به سکه ای رایج تبدیل می شود. در نتیجه این رسانه ها هستند که هزینه تفکر انتقادی را پرداخت می کنند.
مشاور فرهنگی رئیس جمهور گفت: اگر موفق نشدند رسانه ای را تسلیم خود کنند در فکر تاسیس رسانه هایی هستند که تسلیم آنها هستند و سخنان آنها را می گویند. این اتفاق در کشور ما بیسابقه نیست چنانچه به اسم بودجه دفاعی کشور، هزینههایی صرف تاسیس و نگهداری رسانههای گران قیمتی شده است که صرفا برای مقابله با فعالیت نظارتی رسانهها احداث شدهاند. چرا در چنین فرآیندی رسانههایی که قصد دارند به وظیفه نظارتی خود به درستی عمل کنند به دشمن تبدیل میشوند و برای مقابله با آنها از محل بودجه دفاعی کشور منابع مالی تخصیص داده میشود. البته رسانه ها بسته به تفاوت های تکنولوژی، خرد و کلان بودن، مخاطبان رسانه و رابطه آنها با قدرت از نظام نظارتی متفاوتی بر خوردار می شوند.
آشنا با بیان اینکه در مورد مطبوعات توان نظارتی شورای نظارت بر مطبوعات بسیار بالاست و احکام آن بهویژه درمورد روزنامههای ضعیف وابسته به بخش خصوصی به شدت هرچه تمام اعمال میشود، گفت: درمقابل این وضعیت مشاهده میکنیم که شورای نظارت بر صداوسیما نمیتواند به وظایف نظارتی خود بر این سازمان به درستی عمل کند. یکی از اصول قانون اساسی بهصورت مشخص به سازمان صداوسیما اختصاص دارد اما با وجود این شفافیت و صراحت قانونی شورای نظارت بر صداوسیما نمیتواند بهطور جدی به وظیفه قانونی خود عمل کند. در شورای نظارتی نمایندگانی از هر سه قوه قانونگذاری، مجریه و قضایی هستند. با این نظارت در عمل میبینیم که صداوسیما نه تنها برای مصوبات این شورا ارزشی قائل نیست بلکه روابط عمومی این سازمان هم حاضر به پاسخگویی ساده در مقابل این شورا نیست.
در ادامه این نشست، پنل دوم با موضوع «رسانه و مسائل اجتماعی» با حضور محمد مهدی فرقانی، عضو هیات علمی دانشگاه علام طباطبایی، مجید رضائیان، استاد دانشکده خبر دانشگاه آزاد اسلامی و محمد فاضلی، جامعه شناس، برگزار شد.
فرقانی در ابتدای این پنل گفت: بحث رسانه و مسائل اجتماعی به مباحث کلان تر و مهمتر حقوق روزنامه نگار و مسوولیت های اجتماعی آنها پیوند می خورد. این بحث دستاورد رنسانس و انقلاب صنعتی در اواخر قرن ۱۹ است. برای اینکه بدانیم روزنامه نگاران چه مسوولیت هایی دارند باید به بحث حقوق و مسوولیت های اجتماعی آنها برگردیم که بخشی از نظام جامع حقوقی است. ما اگر ارکان روزنامه نگاری حرفه ای را در نظر بگیریم، استقلال و امنیت شغلی، اصول اخلاق حرفه ای، استقلال اقتصادی و … پایه های نظامی هستند که باید در یک جامعه مستقر شوند تا رسانه ها کارکرد اصلی خود را داشته باشند.
این استاد علوم ارتباطات با بیان اینکه بحث حقوق و مسوولیت های اجتماعی تائید کننده این است که روزنامه نگاران باید در چارچوب خاص خود از حقوق لازم برخوردار باشند، گفت: این حقوق شامل امنیت شغلی، حق دسترسی به منابع اطلاعاتی، انتشار آزادانه اطلاعات، حق نظارت بر محیط و… است. حق نظارت بر محیط به معنای نظارت بر جریان قدرت و ثروت در جامعه است. وجه دیگر این نظام به مسوولیت های اجتماعی بر می گردد. اگر روزنامه نگاران از حقوق قانونی خود برخوردار شدند مثل حق آگاه کردن، هوشیار کردن و… باید پاسخگوی اعمال خود نیز باشند. این حق به معنای این نیست که روزنامه نگار به هتک حرمت، افترا، تجاورز به حریم خصوصی ، عدم صداقت و .. بپردازد. روزنامه نگاران به دلیل آزادی، حق ندارند کرامت انسانی را زیر سوال ببرند.
فرقانی در پایان گفت: ما تا به امروز می بینیم علیرغم تمام قوانین مطبوعاتی که وجود دارد قانونی تحت عنوان قانون روزنامه نگار وجود ندارد. ما فاقد یک تشکل فراگیر صنفی هستیم تا بر حقوق روزنامه نگاران و عملکرد حرفه ای آنها نظارت داشته باشد.
در ادامه فاضلی گفت: فضای رسانه های کشور، فضایی اساسا سیاسی است. به طوری که رسانه های ما مساله کمبود آب ، مساله ریزگردها و … را به مباحث سیاسی مرتبط می دانند.
او در ادامه ، تیتر های رسانه های مختلف را در مورد واکنش آنها نسبت به مسائل مختلف خواند و به تحلیل آنها پرداخت.
انتهای پیام