زمان انتشار : ۶ آذر ,۱۳۹۴ | ساعت : ۰۳:۱۵ | کد خبر : 456836 |

نمکدوست: گسستی بین روزنامه‌نگاری وب و کاغذی وجود ندارد

شفقنا رسانه- زهرا دریاافزون: حسن نمکدوست تهرانی در مراسم رو نمایی از کتاب «تیتر نویسی در وب» گفت: من هم موافق هستم که هیچ رسانه‌ای رسانه‌ی دیگر را از بین نمی‌برد. همان طور که در غرب هنوز تکنولوژی چاپ قدیمی نشده و امروزه چاپ سه بعدی همه را متحیر کرده است. به همین اعتبار می‌توان گفت بین روزنامه‌نگاری وب و روزنامه‌نگاری کاغذی گسست وجود ندارد.

به گزارش شفقنا رسانه، او در ابتدای صحبت خود به اهمیت تیتر در خبر و نقش آن در ترغیب مخاطب به خواندن مطلب اشاره کرد و گفت: همه ما می‌دانیم اگر تیتر یک مطلب خوانده شود، آن مطلب شانس انتخاب و خوانده شدن را پیدا می‌کند و اگر تیتر مطلبی ما را جذب نکند معمولا از خواندن آن صرف نظر می‌کنیم مگر این که نویسنده خاصی آن مطلب را نگاشته باشد. آقای رضاییان با تالیف این کتاب در حوزه تخصصی خود یعنی تیترنویسی به هر چه تخصصی‌تر شدن این مبحث از روزنامه‌نگاری و ارتقای آن کمک شایانی کردند.

نمکدوست هم چنین به تشریح مفهوم روزنامه‌نگاری پرداخت و گفت: من در زندگی حرفه‌ای خود این شانس را داشته‌ام که علاوه بر همکاری با افراد آکادمیک و دانشگاهی در کنار افراد حرفه‌ای در حوزه‌ی کار هم حضور داشته باشم. من در ابتدا دو نقل قول از دو دوست و همکار قدیمی بیان می‌کنم.

او با بیان نقل قول اول از مرحوم علیرضا فرهمند گفت: من در مصاحبه‌ای از ویژگی‌های روزنامه‌نگاری سوال کردم و ایشان چنین پاسخ دادند: «کسانی کاشف قوانین بزرگ طبیعی مثل قانون جاذبه و جدول تناوبی عناصر هستند. کسانی از روی آن قوانین اتومبیل می‌سازند. کسانی از روی آن اختراع کارخانه اتومبیل سازی ایجاد می‌کنند و کسانی اتومبیل را می‌رانند. بزرگترین متفکران و مخترعان و کارخانه‌داران الزاما بهترین رانندگان اتومبیل نیستند.»

نمکدوست ادامه داد: «در این قیاس در میدان تفکرات اجتماعی و سیاسی، ما تئوریسین‌ها، طراحان، مجریان و روایتگران را داریم که دسته آخر با روزنامه‌نگار اعم از خبرنگار، تفسیر نویس و … کاملا قابل انطباق است. روزنامه‌نگار در این سلسله مراتب حکم راننده اتومبیل را دارد، اما راننده ماهر اتومبیل مسابقه. ممکن است متفکر و نویسنده بسیار بزرگی بخواهد در روزنامه‌ای کار کند؛ ولی او هم باید روزنامه‌نگاری بداند.»

روزنامه‌نگار صاحب حرفه‌ای شریف و پر افتخار است

او به نقل از علیرضا فرهمند ادامه داد: «روزنامه‌نگار صاحب حرفه‌ای شریف و پر افتخار است. نه مثل مسافرکش‌هایی که احساس شرم می‌کنند و می‌گویند کار من این نیست؛ من نویسنده‌ام حیف که نمی‌گذارند بنویسم. روزنامه جای ارائه متن‌های شخصی نیست. اگر قرار باشد هر کسی در روزنامه نظر خود را بیان کند، دیگر چیزی از روزنامه باقی نمی‌ماند. وقتی خواننده گفت خوب نوشته، این نشانه‌ی ضعف روزنامه‌نگار است. روزنامه‌نگار خوب کسی است که خواننده به جای تحسین کار او به مضمون خبر واکنش نشان بدهد و بگوید عجب واقعه‌ای! و نگوید عجب نویسنده‌ای.»

نمکدوست در ادامه بیان کرد: من در دانشگاه تهران درسی با عنوان نظریه‌های نوین روزنامه‌نگاری داشتم. از زمانی که مشغول تدریس این عنوان شدم به دنبال کتبی در این زمینه بودم ولی متاسفانه چیزی پیدا نکردم. من فکر می‌کنم این عنوان، اختراع ایرانی است. به دنبال این ماجرا ایمیلی به آقای حسین شهیدی فرستادم و نظر ایشان را خواستم تا پیشنهاد دهد در این کلاس راجع به چه چیزی صحبت کنم.

او ادامه داد: پاسخ آقای شهیدی این بود: «تا جایی که من خبر دارم این مشکل مختص ایران نیست و ریشه در روزنامه‌نگاری دارد. در این که روزنامه‌نگاری نظریه داشته باشد، اتفاق نظر وجود ندارد. هیچ یک از نظریه‌های موجود جامع و مانع نیست. شاید یک موضوع جالب برای بحث این باشد که آیا نظریه‌پردازی درباره‌ی حرفه‌ای که مهارت‌های اصلی آن را می‌توان در چند هفته یا چند ماه آموخت و پس از یک عمر تجربه هم به کمال نرسید ممکن است؟ آیا روزنامه‌نگاری را می‌توان با مدیریت، سیاست و علوم اجتماعی مقایسه کرد و برای آن نظریه پرداخت؟ آیا درباره نجاری، آهنگری و رانندگی تاکسی نظریه‌ای وجود دارد که ما بخواهیم درباره‌ی روزنامه‌نگاری نظریه بپردازیم؟ آیا بهتر نیست روزنامه‌نگاری را با خدمات عمومی مانند تامین آب و برق و شبکه‌های حمل‌ونقل ارتباطات جوامع شهری مقایسه کنیم؟ من مدتهاست روزنامه‌نگاری را از این دسته خدمات می‌بینم و از این دیدگاه، کنترل کیفیت روزنامه‌نگاری را با توجه به معیارهای دقت، انصاف، توازن و فراگیری انجام می‌دهم. همین نکته را در نتیجه‌گیری کتاب روزنامه‌نگاری در ایران هم آورده‌ام.»

متاسفانه درباره‌ی تکنیک بحث نمی شود

به گزارش شفقنا رسانه، نمکدوست گفت: با توجه به این مقدمه می‌خواهم راجع به چند شکاف توضیح دهم که فکر می‌کنم به کتاب‌های منتشر شده در حوزه‌ی ارتباطات هم مرتبط باشد. وقتی ما روایت ابتدای کتاب دکتر معتمدنژاد، بدیعی و قندی را می‌خوانیم ملاحظه می‌کنیم آنها هم نکاتی مشابه آنچه خواندم را یادآوری کرده‌اند و در تالیفات آنها کمتر به مباحث نظری پرداخته شده و در بیشتر قسمت‌های کتاب نکاتی درباره‌ی تکنیک وجود دارد. به جرات می‌توان گفت اکثر منابع خارجی هم به تکنیک پرداخته‌اند و نظریه، کمتر در آنها به چشم می‌خورد. متاسفانه در ایران درباره‌ی تکنیک خیلی بحث نمی شود و اشاره به موارد تکنیکی نوعی کسر شأن در روزنامه‌نگاری به حساب می‌آید.

او با اشاره به چند پیش فرض ادامه داد: من با صحبت دکتر خانیکی میتنی بر این که هیچ رسانه‌ای رسانه‌ی دیگر را از بین نمی‌برد، کاملا موافق هستم. برای مثال در غرب هنوز تکنولوژی چاپ قدیمی نشده و امروزه چاپ سه بعدی همه را متحیر کرده است. یا در سال ۲۰۰۰ میلادی کشتی‌ها تازه مجاز شدند که از مورس استفاده نکنند. یعنی حتی مورس هم آنجا به طور کامل از دور خارج نشده است. به همین اعتبار می‌توان گفت بین روزنامه‌نگاری وب و روزنامه‌نگاری کاغذی گسست وجود ندارد.

تولید دانش در روزنامه‌نگاری با نگاه به اتفاقات رسانه‌ای است

نمکدوست ادامه داد: چرا ما تصور می‌کنیم بین دنیای واقعی و دنیای مجازی گسست وجود دارد؟ اگر ۲۰ سال پیش چنین تصوری وجود داشت جای تعجب نبود زیرا آن زمان در ابتدای مسیر پیدایش تکنولوژی‌های جدید قرار داشتیم و فکر نمی‌کردیم این تکنولوژی تا این حد با زندگی همه‌ی ما عجین شود. اما در حال حاضر شما می‌توانید زندگی واقعی خود را از زندگی مجازی، جدا تصور کنید؟ به راستی الان کدام یک واقعی هستند؟ مثلا این که شما قبض خود را به صورت آنلاین پرداخت می‌کنید، واقعی نیست؟ در حالی که واقعا در این فضای مجازی پولی جا به جا می‌شود و خدماتی صورت می‌گیرد. جالب است بدانید بحث بر سر این مساله ۶۰ سال پیش در اروپا آغاز شده است. عده‌ای معتقدند تلویزیون بشر را به دنیای مجازی وارد کرد. بنابراین بحث بر سر گسست بین دنیای مجازی و واقعی به سالیان پیش باز می‌گردد و امروزه این مساله دیگر وجود ندارد و حل شده است.

مدیر مرکز آموزش و پژوهش همشهری با اشاره به یک تفاوت عمده در موضوعات روزنامه‌نگاری با موضوعات علمی در دانش‌های دیگر تشریح کرد: زیست شناسان، دارو سازان و … تلاش می‌کنند در لابراتوارها چیزی خلق کنند یا روان‌شناسان در کلینیک‌ها بر روی نمونه‌هایشان تحقیقاتی انجام می‌دهند تا در نهایت به یک اجماع برسند و نتیجه را انتشار دهند. اما تولید دانش در روزنامه‌نگاری با نگاه به اتفاقات رسانه‌ای و سپس جمع بندی آنها شکل می‌گیرد.

او مثال زد: از این اتفاق که مردم هنگام مواجهه با یکدیگر می‌گویند «چه خبر؟» یا «حاشیه نرو و به سراغ اصل مطلب برو» سبک هرم وارونه به وجود می‌آید. یا دیده شده در اخبار حوادث مردم بسیار کنجکاو هستند که کل ماجرا را با جزییات بدانند بنابراین سبک دیگری برای اخبار حوادث به وجود می‌آید. بنابراین هر روزنامه‌نگاری با مشاهده جهان پیرامون سعی دارد تجربه‌های خود را منتشر کند. امروزه یکی از معضلات در دنیای روزنامه‌نگاری این است که ما از بیان اظهار نظرها و تجربه‌های شخصی پرهیز می‌کنیم. در نتیجه به نظر می‌رسد مباحث در حوزه‌ی روزنامه‌نگاری باید در چارچوب تکنیک صورت گیرد.

باید درباره‌ی مسوولیت اجتماعی و اخلاقی روزنامه‌نگار صحبت کنیم

نمکدوست ادامه داد: مساله بعدی این است که ما جدای از بحث تکنیک‌ها باید به مسوولیت اجتماعی در این حرفه هم توجه کنیم. از طرف دیگر در مقام روزنامه‌نگار دارای مسوولیت اخلاقی هم هستیم. این دو ساحت بسیار نیاز به نگاه نظری دارند و این نکته‌ای است که ما باید بیش از پیش به آن توجه کنیم. این دو حوزه یعنی مسوولیت اجتماعی و اخلاق روزنامه‌نگار حوزه‌هایی است که درباره‌ی آن خیلی صحبت نمی‌کنیم اما بسیار نیازمند بحث و گفت‌وگو درباره‌ی آن هستیم. در حالی که همکاران ما در رشته جامعه شناسی چنین کاری را انجام می‌دهند. برای مثال ما هیچ وقت درباره‌ی حادثه‌های صورت گرفته در حاشیه‌ی فوت آقای پاشایی بحث روزنامه‌نگاری نکردیم در حالی در جامعه‌شناسی چنین بحث و مطالعه‌ای صورت گرفت. مثلا در مبحث حریم خصوصی هیچ گاه بحث نظری نکردیم که روزنامه‌نگاری از نظر رویکرد اخلاقی و اجتماعی چه پاسخی به این مسائل می‌دهد؟

نمکدوست بیان کرد: بنابراین ما به الگوی سوم مورد اشاره دکتر خانیکی در صحبت‌هایشان می‌رسیم؛ باید مشاهده کنیم آنچه می‌خواهیم چه میزان علم محور، دانش محور و فن محور است؟ به نظر من اگر ما بتوانیم به مباحث اشاره شده نگاه نظری داشته باشیم و به گفت‌وگو بپردازیم، به صورت طبیعی آثار مثبت آن بر مباحث تکنیکی هم قابل مشاهده خواهد بود.

انتهای پیام

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here