شفقنا رسانه- قربانعلی تنگشیری در روزنامه شرق نوشت:

آیا انسان با نوعی اضافه‌بار اطلاعاتی مواجه شده است؟ افزایش مصرف ناآگاهانه اطلاعات و تأثیرات سوء آن مانند چاقی اطلاعاتی، به زمینه‌سازی موضوع چاقی بدنی با چاقی اطلاعاتی را مطرح می‌کند. برخی بر این باورند که مصرف بی‌اندازه و بیهوده اطلاعات نیز می‌تواند نوعی چاقی اطلاعات را به‌همراه داشته باشد. برای جلوگیری از این چاقی اطلاعاتی باید راهکارها و تدبیرهایی درباره تغذیه اطلاعات اندیشید؛ یکی از این راه‌ها که در حوزه دسترسی و استفاده از اطلاعات به‌ویژه اطلاعات اینترنتی رایج شده، رعایت اصول «رژیم اطلاعاتی» است، همان‌گونه که مصرف زیاد غذاهای بی‌کیفیت یا خارج از اصول بهداشتی، فرد را به چاقی مبتلا و بدنش را از حالت معمولی و متعارف خارج می‌کند، در واقع فرد هم با نوعی فربهی یا چاقی اطلاعات دست‌به‌گریبان خواهد شد که بار منفی زیادی را به‌دنبال خواهد داشت. فراوانی و فزونی اطلاعات و چگونگی دسترسی به اطلاعات مناسب، کافی و با‌کیفیت ازجمله موضوعاتی است که می‌تواند در حوزه مطالعاتی رفتار اطلاعاتی بررسی و کنکاش شود؛ روزگار فزونی اطلاعات و منابع اطلاعاتی یکی از پیامدهای مهم عصر کنونی است. امروزه دیگر اطلاعات در دست گروهی خاص و قابل‌انتقال از مجرایی خاص نیست، بلکه از مجراها و با شیوه‌های مختلف می‌توان به آنها دسترسی یافت و استفاده کرد.

مسئله مهم کیفیت این اطلاعات است نه ابزارهای دسترسی به آنها. اطلاعات در دنیا جزء ضروریات زندگی به شمار می‌رود مانند آب، هوا و غذا که انسان ناگزیر است آنها را مصرف کند. در واقع می‌توان انسان را یک سیستم اطلاعاتی پیشرفته دانست که در هر لحظه باید از جنبه‌های مکانی، زمانی، امنیتی، فکری و پیرامونی خود آگاهی کسب کند تا بتواند با محیط اطراف خود تعاملی سازگار و سازنده داشته باشد. اطلاعات داده‌شده از طریق رسانه‌ها و ابزارهای مختلف از جمله تلویزیون، اینترنت یا تلفن‌های همراه، آکنده از اطلاعاتی است که برخورداری یا استفاده از آنها الزام‌آور نیست و بیش از آنکه اسباب آرامش را فراهم کند، موجب سردرگمی و تشویق خاطر می‌شود. مصرف بی‌اندازه و بیهوده اطلاعات نیز می‌تواند نوعی چاقی اطلاعاتی به‌همراه داشته باشد که راه اساسی و درست آن پیداکردن تغذیه اطلاعاتی درست است که به آن رژیم اطلاعاتی گفته می‌شود که باید رعایت شود. از جمله داشتن ساعات تنظیم‌شده استفاده از رسانه‌ها و محدودیت آن برای فرزندان‌مان‌، استفاده منظم از یک یا دو رسانه خاص با توجه به افکار و عقایدتان و توجه به نوع اطلاعات درخواستی؛ استفاده مناسب از اطلاعات با توجه به سن، جنس، تحصیلات و امکانات موجود و دقت در نخواندن یا ندیدن هرگونه اطلاعات غیرضروری و نامربوط، پرهیز از ارسال اطلاعات نادرست و شایعه‌ساز به دیگران بدون ذکر منبع خبر و رعایت اصول حرفه‌ای خبررسانی مبادله اطلاعات بین افراد هم‌فکر و هم‌سلیقه خود و ارسال‌نکردن هر خبر برای دیگران بدون درنظرگرفتن نیازهای واقعی. 
۱۰. مردم باید یاد بگیرند تحصیلات، تجربه و رسانه‌های اجتماعی فقط برای کمک به یک زندگی خوب در خدمت آنها هستند نه برای ضررزدن به آنها و گمراهی‌شان. باید بار اضافی اطلاعاتی را پایین گذاشت و از انباشت اطلاعات بی‌فایده و مضر رها شد، زیرا افراد بیش از توان و گنجایش و نیازشان به مصرف اطلاعات می‌پردازند. علائم چاقی اطلاعات: اعتیاد به ایمیل، وقت‌گذرانی در اینترنت، کاهش سطح توجه، خستگی و افسردگی، کمبود تعامل اجتماعی دورشدن از واقع‌بینی و وفاداری به نابرندهای خاص.
راه‌حل‌های چاقی اطلاعاتی: خاموش‌کردن رایانه و تلویزیون، کسب سواد رسانه‌ای، سرگرم‌شدن به کارهای دیگر مانند ورزش و تفریح. باید اشاعه اطلاعات درست صورت گیرد نه ارائه اطلاعاتی که به مذاق خواننده خوش می‌آید، ارزشی واقعی ندارند و می‌تواند تأثیرات فکری منفی به دنبال داشته باشد. زیرا انسان در ۱۱ ساعت از شبانه‌روز به مصرف اطلاعات می‌پردازد و زمان کمی نیست؛ یعنی نیمی از یک روز عمرتان و سال‌های زندگی. به فکر آرامش ذهنتان باشید.
* عضو هیأت‌مدیره انجمن متخصصان روابط‌عمومی ایران

انتهای پیام