زمان انتشار : ۵ مهر ,۱۳۹۵ | ساعت : ۰۱:۳۲ | کد خبر : 454962 |

روزنامه‌نگاری علم وجود ندارد؛ هر‌چه هست روزنامه‌نگاری است/ در جلسه دفاع پایان نامه کارشناسی ارشد مطرح شد

شفقنا رسانه- جلسه دفاع پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان «مقایسه رعایت اصول ژورنالیسم علم در بخش خبری ۲۱شبکه اول و خبر۲۲ شبکه بی بی سی ۱» برگزار شد. این پایان نامه با راهنمایی پیمان جبلی، عضو هیئت علمی دانشگاه صداوسیما و مشاوره محمدمهدی فرقانی عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی انجام شد و داوری آن را محمدقلی میناوند، عضو هیئت علمی دانشگاه صداوسیما و حسین‌علی افخمی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه‌طباطبایی برعهده داشتند.

مردم تمایل زیادی  به دیدن بخش‌های تخصصی علمی ندارند

به گزارش شفقنا رسانه، امین طیب طاهر، دانشجوی کارشناسی ارشد درباره‌ی پایان نامه‌ی خود گفت: در جامعه ما آگاهی‌های لازم در زمینه علم و فناوری وجود ندارد و معیارهای درستی هم برای این ارزیابی نیست. از طرفی دیگر، کشور ما در حال رشد و توسعه است  و به همین خاطر ضروت دارد بر روی اهمیت این مسئله بیشتر تمرکز کنیم تا بتوانیم خود را به استانداردهای جهانی نزدیک کنیم. مهم ترین دلیل این مسئله این است که ارتباطاتِ علم ما در حال حاضر ضعیف است و هر چه بیشتر زمان می‌گذرد این ضعف و خلاء بیشتر احساس می‌شود. از سوی دیگر، عموم مردم رغبت زیادی به بخش‌های خبری علم ندارند و این برنامه‌ها کم بییننده است. مسئله اصلی در این پژوهش توجه به مخاطب عام بود، لذا بیشترین توجه به بخش‌های خبری پربازدید بوده است.

او ادامه داد: علت انتخاب این دو شبکه هم به این خاطر بود؛ چون روزنامه‌نگاری علم در این رساله ذیل ارتباطات توسعه مطرح می‌شود، یک شبکه در کشوری توسعه یافته (انگلیس) انتخاب شد و دیگری در کشوری در حال توسعه (ایران) در نظر گرفته شد و هدف این بود که این دو کشور از لحاظ تولید متن علمی در بخش خبری با هم قیاس شوند.

روزنامه‌نگاری علم وجود ندارد

طیب طاهر گفت: در تعریف روزنامه‌نگاری علم گفته‌اند که اصلا چنین چیزی وجود ندارد و هرچه هست روزنامه‌نگاری است. در واقع کار این بخش از روزنامه‌نگاری جدا از اصول اولیه این حرفه نیست با این تفاوت که روزنامه‌نگار علم، اول روزنامه‌نگار است بعد در رشته تخصصی خود اطلاعات دارد.

او ادامه داد: روش تحقیق استفاده شده در این پژوهش تحلیل محتوای کیفی به روش قیاسی بوده است. واحد تحلیل همه بخش‌های خبری اعم از گزارش، مصاحبه و خبر است و جامعه مورد مطالعه ۶۹  برنامه از هر شبکه بوده که روش نمونه‌گیری ۸۷ نمونه از شبکه ۱سیما  و ۴۲ برنامه از بی بی سی ۱ بوده است.

این دانشجو تأکید کرد: برای سنجش میزان بازنمایی کاربرد علم در حل مشکلات عملی، حوزه بهداشت که یکی از پرکاربردترین حوزه‌ها بوده در نظر گرفته شده است که توجه بی بی سی بیشتر به حوزه بهداشت شخصی و محیط است و در مقابل شبکه ۱ بیشتر بر بهداشت حرفه‌ای تمرکز دارد. برخی از شاخصه‌های ارزیابی شده در این پژوهش به این صورت عنوان شد که در سنجش میزان رعایت اصل ساده‌سازی و قابل فهم کردن متون، بی بی سی توانسته از متن‌های قابل فهم و ساده‌تری استفاده کند. شاخصه دیگر  قابلیت متن در آموزش کاربرد تفکر و روش علمی در حل مشکلات روزمره؛ در اینجا هم طبق آمارهای گرفته شده بی بی سی وضعیت بهتری دارد.

او ادامه داد: در بحث سنجش ظرفیت متن در افزایش شناخت از موضوعات با علم؛ شبکه ۱ سیما توانسته در خصوص تولیدات علم و تاثیرات اجتماعی آن بهتر کار کند؛ از سوی دیگر هم بی بی سی به بیان  نقاط ضعف و قوت علم بهتر پرداخته، سعی کرده این موضوع را به مخاطب خود انتقال دهد.

خروج انگلیس از اتحادیه اروپا و تاثیر آن بر اخبار علمی

طیب طاهر گفت: همچنین در شاخصه دیگری درباره‌ی دلایل تولیدات علمی و تأثیر تکنولوژی‌ها بر زندگی مردم، بی بی سی به دلیل این که بیشتر بر روی این موضوع خبر تولید کرده نمره بیشتری می‌گیرد. در فرهنگ حمایت از علم هم بی بی سی نمره بیشتری دارد چرا که در اخبار خروج انگلیس از اتحادیه اروپا و نگرانی‌های مطرح شده در این مورد که چه تاثیراتی بر حوزه علم دارد، توانسته در این شاخصه هم نمره بیشتری را دریافت کند.

او ادامه داد: در خصوص اهمیت انجمن‌های علمی هر دو کشور نمره پایینی دارند و خیلی در اخبارشان نمودی ندارد. گویا اصلا انجمن‌ها وجود خارجی و تاثیری بر علم ندارند و در مبحث دیگر که به بازنمایی فرصت‌های مشارکت عامه در فعالیت‌های علمی  پرداخته، شبکه یک سیما بیشتر در این زمینه تولید خبر کرده است.

قالب متناسب با اخبار علمی، گزارشی است

این دانشجو بیان کرد: شاخص آخر مربوط به قالب‌های خبری می‌شود که بخش خبری بی بی سی اختلاف زیادی با شبکه ۱ سیما دارد. شبکه ۱ سیما بیشتر از قالب خبر استفاده کرده است در حالی که می بایست از قالب گزارش که تناسب  بیشتری با ساحت علم دارد، استفاده می‌کرد. در واقع  قالب گزارش، تشریح و تفصیل‌های زیادی را ارائه می‌دهد که خاص حوزه علم است. درباره‌ی حوزه‌های پوشش یافته، شبکه ۱ سیما بیشتر به انرژی هسته‌ای و علوم پایه چون تغذیه و داروشناسی پرداخته و بی بی سی هم به سلامت و بهداشت توجه بیشتری داشته است.

او با اشاره به تفاوت‌های ژورنالیسم علم و ژورنالیسم علمی گفت: این یک مناقشه در باب ترجمه این اصطلاح است و بیشتر به این بر می گردد که این واژه در کدام حوزه‌ها و توسط چه کسانی مورد استفاده قرار گرفته است. به همین خاطر در متون علمی در خصوص ارتباطات علم از عنوان ژورنالیسم علم استفاده شده و جایی که خود روزنامه نگاران علم نقش داشته و حضورش در اتجمن‌ها بوده، بیشتر از واژه ژورنالیسم علمی استفاده شده است.

به گزارش شفقنا رسانه، در ادامه جلسه، داوران حاضر به بیان ایراداتی در دو دسته شکلی و محتوایی پرداختند. افخمی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه‌طباطبایی ابتدا به نو بودن موضوع اشاره و عنوان پایان نامه را از این نظر تحسین کرد و گفت: بیشتر بخش‌های پایان‌نامه روی اصول کلی توجه شده و از عنوان ژورنالیسم به طور خاص در بخش ادبیات فاصله گرفته است و بیشتر ارتباطات علم و حوزه‌های آن مورد بررسی قرار گرفته است. این کار بیشتر از آن که روزنامه‌نگاری علم باشد، ارتباطات علم است.

افخمی همچنین درباره مقایسه صداوسیما و بی بی سی گفت: اینها از لحاظ نظام اداره و کنترل همجنس نیستند؛ چراکه بی بی سی رسانه عمومی است و تبلیغات تجاری پخش نمی‌کند در حالی که صداوسیما با این تعریف بین‌المللی از رسانه عمومی، همخوانی ندارد. اگر از شبکه ۱ سیما رپورتاژها و آگهی‌های تجاری را بگیرند، دیگر نمی‌تواند اخباری پخش کند. در واقع منبع درآمد اخبار ما از همین آگهی تجاری است. لذا هر گاه این شبکه توانست آگهی‌های خود را قطع کند، آن وقت یک رسانه ملی می‌شود و این ایراد در رساله مربوطه این است که تمایز خود ژانر باعث تداخل می‌شود.

محمدقلی میناوند، عضو هیئت علمی دانشگاه صداوسیما  نیز بعد از آن که موضوع پایان نامه را یک پژوهش بی‌بدیل و تازه در حوزه روزنامه‌نگاری دانست، لزوم قیاس بین دو شبکه را زیر سؤال برد و معتقد بود پیش فرض بهتر بودن بی بی سی در کار مشهود است. او گفت: این که در بیان مسئله خود  بی بی سی را کاملا بهتر و پیشرفته تر از شبکه ۱ سیما تشریح کرده‌اید، کاملا احساس می شد، و این از نظر من اشتباه است و محقق نباید دارای سوگیری باشد چرا که بر نتیجه تحقیق تاثیر خواهد گذاشت. نکته دیگر به توضیح این منطق مقایسه، هیچ اشاره نشده است و این رساله چرا می‌خواهد به این قیاس دست پیدا کند را تشریح نکرده‌اید.

میناوند ادامه داد: در این پایان نامه صرفا روی متون تمرکز شده بود در حالی که باید به زمینه‌های اجتماعی و دلایل تفاوت این دو جامعه با هم پرداخته می‌شد.

در ادامه جلسه دانشجو و استادان راهنما و مشاور، ضمن پذیرش برخی موارد، پاسخ‌هایی را به برخی سؤالات داوران دادند و به دفاع از کار پرداختند و در نهایت نمره‌ی عالی برای این پایان نامه ثبت شد.

انتهای پیام

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here