زمان انتشار : ۱۲ بهمن ,۱۳۹۵ | ساعت : ۱۳:۲۸ | کد خبر : 454246 |

خانیکی: نهادهای مدنی و سیاسی باید به ارتباطات بحران توجه کنند

شفقنا رسانه- رئیس انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات اظهار داشت: ارتباطات بحران و ارتباطات ریسک یا مخاطره را باید از روزنامه‌نگاری بحران تفکیک کرد و این مهم توسط نهادهای آموزشی، مدنی و سیاسی مورد توجه قرار گیرد.

به گزارش شفقنا رسانه، هادی خانیکی در ابتدای نشست پیامدهای روانی-اجتماعی پوشش اخبار بحران در فضای مجازی با گرامی‌داشت یاد شهدای حادثه پلاسکو گفت: این اتفاق موجب شد ما امروز دور هم جمع و متوجه یکی از مشکلات جدی در شهر شویم. باید به فکر چاره‌اندیشی برای این نوع حوادث باشیم. همچنین از این به بعد در ادبیات ارتباطی جامعه‌شناسانه و روانپزشکی و مطالعات شهری باید پدیده‌ای با عنوان پلاسکویی شدن شهر تهران، پلاسکویی شدن ارتباطات، پلاسکویی شدن مدیریت شهری و پلاسکویی شدن خدمات شهری و امثال اینها بخشی از مطالعات پیش رو را به خود اختصاص دهد.

او افزود: اگرچه ممکن است ما درآمدی در مباحث جدی در این گونه حوادث داشته باشیم اما طبق معمول که این نوع حوادث به فراموشی سپرده می‌شوند، انجمن مطالعات فرهنگی ارتباطات درصدد است وارد این مباحث شود.

شوک‌های ناشی از حادثه پلاسکو باید بررسی شود

خانیکی گفت: حادثه پلاسکو شوک‌هایی را به جامعه و سطوح مختلف اجتماعی وارد کرد که ایجاب می‌کرد انجمن مطالعات فرهنگی به عنوان یک نهاد مدنی نشستی را در خصوص این حادثه برگزار کند. به نظرم کارکرد انجمن‌های علمی فرصتی را فراهم می کند که گفت وگوهای بیشتری میان دستگاه های اجرایی، نظری و کنشگران میان رشته ای فراهم شود.

رئیس انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات ادامه داد: در حوزه ارتباطات این تکانی بود که شکل و محتوای پلاسکو در جامعه به وجود آورد و در هر حادثه دیگر این مسئله را نمی‌توان مدیریت کرد. مثل مهره‌های دومینو از هر مرحله به مرحله‌ی دیگر وارد شدیم. وقتی این اتفاق افتاد از ابتدای روز پنج شنبه بود و به نوعی در آستانه تعطیلی رسانه‌های جریان اصلی در کشور بود و زمانی بود که مردم کمتر پای تلویزیون بودند.

به گزارش شفقنا رسانه، او افزود: به همین خاطر این حادثه عمدتا به لحاظ فنی در شبکه‌های مجازی بیشتر پوشش داده شد و در فرایند پوشش از جمله توسط رسانه ملی یعنی شبکه خبر این امکان وجود داشت، دوربین در منطقه باشد و ساختمان در حال ریزش را تصویربرداری کند که تبدیل به عکس و تصویر زنده شد. همان عکس احساسات زیادی را برانگیخت و این به هم ریختگی احساسات به گونه‌ای شد که در هر فرایند اطلاع‌رسانی، از مسئله‌ای به مسئله‌ی دیگر انتقال داده شد و معلوم شد چه قدر همه‌ی ساختمان‌ها شبیه به پلاسکو هستند و چه قدر تهران خود به عنوان یک ساختمان پلاسکو است.

خانیکی تأکید کرد: همچنین معلوم شد هر کدام از ما که در مجتمعی زندگی می‌کنیم، در معرض همان اتفاق هستیم. بعد بحث‌ها به سمت ضعف مدیریت شهری و مدیریت بحران رفت یا نقدهایی به جامعه شد که چرا اینقدر حساس هستند و حساسیت ها غیرسودمندند یا این که چرا این قدر مردم در محل حادثه تجمع کردند؟

خانیکی خاطرنشان کرد: در واقع این جریان نقد علیه همه شد به این صورت که جامعه علیه دستگاه‌های رسمی و دستگاه‌های رسمی علیه جامعه و نخبگان شد. حال اگر کسی تحلیل محتوایی از این خبرها و تصویرها داشته باشد پی می‌برد کسی از نقد در امان نماند. از کسبه گرفته تا مؤسس و سازندگان ساختمان تا اداره کنندگان شهر. سوال این است: در حوزه ارتباطات چه موضوعی را برگزینیم که ما ارتباطی‌ها یا شهروند خبرنگارها یا ما سیاستگذارها کمتر به آن پرداخته‌ایم.

او گفت: بزرگترین مسئله که به آن پرداخته نشد، ایمنی نداشتن ساختمان‌های بلند در تهران است و ما هم نسبت به آن ایمنی نداریم. این موضوعی است که در ارتباطات بحران‌ مطرح است.

رئیس انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات به بیان یکی از خاطرات خود در دوران دفاع مقدس پرداخت و بیان کرد: یک روز چند موشک به حوالی روزنامه کیهان و اطلاعات که نزدیک هم بودند، خورد؛ دغدغه ما این بود که اگر این موشک به این رسانه‌ها برخورد کند، تدابیری اندیشیده شود تا یک رسانه وجود داشته باشد. به عبارتی در سه نقطه نشریه‌ها منتشر شود. بعد فهمیدیم این اندیشه‌ها به لحاظ فنی غلط بود ولی در نشست با روان‌شناسان و روانپزشکان به نتیجه‌ای رسیدیم که مهم‌ترین مسئله مدیریت بحران بود. ما مطالعه میدانی انجام دادیم که تلفات فرار از شهر از خود موشک بیشتر بود. کار ما به عنوان رسانه این بود که بین بد و بدتر آنچه را باید انتخاب کنیم.

ارتباطات مخاطره الزاما ارتباطات بحران نیست

به گزارش شفقنا رسانه، این مدرس ارتباطات اظهار کرد: هراسی که از فرو ریختن ساختمان پلاسکو به وجود آمد مثل هراس جنگ بود چراکه بعد از جنگ تحمیلی بنا بود تهران همه جا پناهگاه داشته باشد. حال پناهگاه کجاست و هر ساختمانی موقعی مجوز می‌گرفت که در برابر حملات هوایی ایمن بود. موج بعد، زلزله تهران بود. آن قدر هراس ایجاد کردند که اگر زلزله‌ای کم رخ می‌داد، همه مردم بسیار می‌ترسیدند و فرار می‌کردند. هر چند آموزش‌هایی در مدارس و ادارات مختلف صورت گرفت اما به من بگویید اینها کجا رفته و ایمن‌سازی تهران در برابر زلزله کجاست؟

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه‌طباطبایی گفت: مسئله اصلی این است که چه می‌توان کرد حادثه‌ای مثل پلاسکو دیگر رخ ندهد یا اگر رخ دهد، عوارض و تبعاتش کمتر باشد. مسئله ما در حوزه ارتباطات توجه کردن به فهم ارتباطات مخاطره و ارتباطات بحران و بعد روزنامه‌نگاری بحران است. این دو ارتباطات را برای این از هم تفکیک می‌کنند که ارتباطات مخاطره الزاما ارتباطات بحران نیست.

او ادامه داد: جامعه در ریسک احتمالا جامعه بحرانی نیست و ریسک در یک جامعه می تواند باعث هوشیاری‌اش بشود. مثلا در حادثه پلاسکو در روزهای اول موج های منفی زیادی دیدیم، مثل این که اگر اینترنت و گوشی‌های هوشمند نبود، چقدر به مردم تهران کمک می‌شد و به نوعی همه حکیم باشی شدند که چرا شهروندان عکس می‌گیرند؟ بعد متوجه شدیم بین نقش منفی یک نقش مثبت هم ایجاد شد این که اطلاع رسانی و حساسیت زایی کردند. قدرت اطلاع‌رسانی بسیار وسیع و خوب بود و توانستند نوری بتابند بر قسمت هایی که مورد توجه نبود. همچنین توجه به حقوق شهروندی نقش مثبت دیگری بود. این سوال ایجاد شد که اگر شهرداری مدعی است اخطار مداوم داده است، آیا نهاد ناظر فقط باید اخطار بدهد و این کفایت می‌کند؟ یا باید اقدام هم بکند؟

خانیکی تأکید کرد: ما باید به این مسئله توجه داشته باشیم که جامعه‌ی ما به اخطارها خیلی عادت کرده و به نوعی با این اخطارها زندگی کرده‌ است اما آنچه مهم است، اقدام است. مسئله مهم بعد از اقدام این است: کسانی که مسئله معیشت برایشان مهم است و هر طور شده باید در آنجا زندگی کنند، باید به اینها هم توجه شود.

رسانه‌های مجازی به سمت ارتباطات مخاطره بروند

رئیس انجمن مطالعات فرهنگی ارتباطات در ادامه بیان کرد: کار رسانه‌های مجازی رفتن به سمت ارتباطات ریسک یا ارتباطات مخاطره است که می‌تواند یک جاهایی ما را از بحران نجات دهد، نه این که منجر به بحران شود. حال ما به موضوع دیگری نیاز داریم و آن ارتباطات بحران است. اگر به هر صورتی ما دچار حادثه شدیم چه باید کرد؟ چقدر ما روزنامه‌نگار داریم که با بحران به لحاظ فیزیکی یا متافیزیکی آشنا هستند؟ اینها مسائل ریز فنی هستند یا به مسائل مبتنی بر ارزش‌های اخلاقی و حرفه‌ای، به عبارتی ارزش‌های خبری باید توجه شود. یعنی چه نوع اخباری را منتشر کنیم؟ آیا همیشه اخبار منفی ارزش خبری دارد یا مثبت هم می‌تواند ارزش خبری داشته باشد؟

به گزارش شفقنا رسانه، او اظهار کرد: ما به دلیل ضعف‌ها در حوزه‌ی آموزش در دو افراط قرار می‌گیریم؛ یا افراد در اوج ایثار و فداکاری هستند مثل آتش نشان ها یا در اوج زیر پا گذاشتن ارزش‌های اخلاقی. بعضی می‌گویند تعدادی از افرادی که در محل حادثه جمع شده‌اند، فرصتی پیدا کردند تا به دنبال غارت مغازه‌ها و جمع کردن پول‌ها باشند. این آموزش‌ها در ارتباطات بحران ضرورت دارد. اگر به ارتباطات بحران توجه شود همه بار بر دوش روزنامه نگاران و شهروندان دیگر نیست بلکه مسئولان جامعه، نهادهای رسمی و دیگر اعضا سهیم می‌شوند.

خانیکی تاکید کرد: به نظر من ارتباطات بحران و ارتباطات ریسک یا مخاطره را باید از روزنامه‌نگاری بحران تفکیک کرد و این مهم توسط نهادهای آموزشی، مدنی و سیاسی مورد توجه قرار گیرد و به آن بپردازند.

نشست اینترنت و جامعه با موضوع پیامدهای روانی و اجتماعی پوشش اخبار بحران در فضای مجازی با نگاهی به حادثه پلاسکو سه شنبه بعدازظهر در دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران به همت انجمن ایرانی ارتباطات و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

انتهای پیام

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here