زمان انتشار : ۲۱ اسفند ,۱۳۹۶ | ساعت : ۱۳:۲۰ | کد خبر : 468036 |

عضو شورای سردبیری «عصر ایران»: ویرایش برای تصحیح اطلاعات مجاز است نه بیشتر

شفقنا رسانه- ورود اینترنت به عرصه‌ی خبر، سرعت انتشار و تولید را بسیار بالا برده و مزایای بسیاری برای رسانه‌ها داشته است. امکان ویرایش و اصلاح خبر که در رسانه‌ی چاپی امکان‌پذیر نبود و می‌توانست فرصتی برای کم کردن غلط‌های تایپی و املایی در رسانه‌های آنلاین باشد، فرصتی برای دو گروه فراهم کرده است تا بعد از انتشار مطلب بر روی سایت، آن را تغییر دهند. گروه اول در درون تحریریه که می‌تواند اشتباهات تایپی، املایی، اطلاعات و جهت‌گیری متن را اصلاح کند و گروه دوم بیرون از تحریریه شامل مصاحبه‌شوندگان و ذی‌نفعان اعم از چهره‌های علمی تا سیاسی و نهادها است که از تحریریه یک رسانه می‌خواهند تغییراتی در متن اعمال کنند. آنچه همیشه در حد اصلاح اشکالات تایپی، املایی، سمت افراد و مشابه آن نمی‌شود و گاهی تا تغییرات اساسی نوشته‌ی اولیه و حتی اعمال فشار برای برداشتن مطلب و حذف کامل آن از سایت است. نوشته‌ای که ممکن است به صورت‌های مختلف از جمله در رسانه‌های رسمی دیگر بازنشر شود و حتی تبعات حقوقی برای بازنشر کننده داشته باشد. به نظر می‌رسد این اعمال فشارها از سوی ذی‌نفعان که پیش‌ازاین به شیوه‌های حرفه‌ای مثل اصلاحیه، جوابیه، تکذیبیه و مشابه آن در رسانه (مطابق ماده ۲۳ قانون مطبوعات) بازتاب پیدا می‌کرد و مخاطب می‌توانست از حواشی پیش‌آمده قضاوت دقیق‌تری درباره‌ی رویه‌ی حرفه‌ای یک رسانه و صداقت مصاحبه‌شوندگان در ارائه اطلاعات داشته باشد؛ به یک سانسور غیر سازمان‌یافته، مداوم و همیشگی میل کرده است. آن‌چنان‌که مقاومت تحریریه‌ها مطابق اصول حرفه‌ای و قانون مطبوعات در برابر فشار برای اعمال برخی تغییرات غیرطبیعی و غیرحرفه‌ای می‌نماید. اما پذیرش تحریریه‌ها در برابر چنین تغییراتی چه قدر در تکرار چنین درخواست‌هایی تأثیر می‌گذارد؟ آیا مقاومت مدیران رسانه‌ها در این زمینه‌ها کمتر شده است؟ برای بازگرداندن رویه‌های حرفه‌ای در این زمینه چه باید کرد؟

مهرداد خدیر عضو شورای سردبیری «عصر ایران» به شفقنا رسانه می‌گوید: به نظرم اساتید روزنامه‌نگاری چون استاد قاضی‌زاده که بر روی اخلاق روزنامه‌نگاری هم کارکرده‌اند، باید دراین‌باره نظر دهند. چراکه ایشان کتاب و نوشته‌های زیادی در خصوص اخلاق روزنامه‌نگاری دارند برای همین آن‌ها باید نظرات و دیدگاه خود را دراین‌باره بگویند. تا جایی که من یادم می‌آید این مسئله را در کتاب ایشان ندیدم و همین نشان می‌دهد که چقدر پدیده جدیدی است.

خدیر با اشاره به تجربه خود در این زمینه می‌گوید: در خصوص شرکتی که هواپیمایش در تهران–یاسوج دچار سانحه شد، دو تحلیل و یک خبر نوشتیم. افرادی با ما تماس گرفتند و از ما خواستند که این خبر را از روی سایت برداریم. ما قبول نکردیم و گفتیم آن تحلیل است. بعد توضیح دادیم اگر مایل هستید شما هم‌ نظر دیگری بدهید که خوشبختانه یکی از دوستان خود ما که مورد وثوق آن شرکت بود، یک دیدگاه دیگری را مطرح کرد و ما منتشر کردیم. یعنی ما در عصر ایران این کار را انجام نمی‌دهیم. یک مورد دیگر هم که مربوط به خودم است، در یادداشتی از روی حافظه یک نقل‌قولی را به خانم ابتکار نسبت داده بودم که از دفتر ایشان تماس گرفتند و عنوان کردند، آنچه خانم ابتکار در مصاحبه خود(قبلاً با سایت عصر ایران) بیان کرده چیز دیگری بوده، وقتی خودم هم به مصاحبه مراجعه کردم، دیدم درست می‌گویند پس ما نمی‌توانیم بگوییم مطلقاً به متن دست نزنیم.

او ادامه می‌دهد: گاهی ممکن است اشتباهی صورت گرفته باشد که به آن متن لطمه بزند. ولی نمی‌توانیم بگوییم آنچه نهاد یا شخص مصاحبه‌شونده هم هر چه خواستند انجام دهیم چون به اعتبار خودمان لطمه می‌زنیم. در واقع ما جایی مطلقاً نباید انعطاف نشان دهیم که نمونه‌اش را ذکر کردم؛ تحلیل نویسنده و نگاهش را تغییر نمی‌دهیم ولو آن نگاه را نپسندند. ولی جایی که نقل‌قولی داشتیم و به‌خصوص آن نقل‌قول، گفت‌وگویی بود که در دفتر خود ما انجام‌شده بود و دیدم آنچه آن‌ها از ما می‌خواهند تصحیح یک نقل‌قول است و اگر آن نقل‌قول هم درست نبود؛ به خود مطلب ما هم آسیب می‌رساند. به خاطر همین ما آن را یک تغییر کوچک دادیم.

خدیر با تأکید بر این که تنها بخشی از متن برای ویرایش قابل‌قبول است که احساس شود اشتباهی رخ‌داده، بیان می‌کند: این اشتباه ممکن است از طرف یک کاربر و خواننده عادی تذکر داده شود، مثلاً یک تاریخی را اشتباه بنویسیم، که ما آن را اصلاح می‌کنیم همان‌طور که من به مخاطب و کاربر عادی خود احترام می‌گذارم و حرف او را قبول می‌کنم طبیعی است اگر از طرف سازمان مربوطه اشتباهی را تذکر دهند، ما باید انجام دهیم. ولی این که زیر بار برویم و ما را تحت‌فشار قرار دهند، به نظرم با اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری سازگار نیست. اما پدیده جدیدی است چون‌ در مطبوعات نیست و مربوط به رسانه‌های مجازی است.

او ادامه می‌دهد: بخشی هم مربوط به سازمان‌های اقتصادی است. انگار یک ‌جور ارتباطاتی در بعضی جاها شکل می‌گیرد و یک ملاحظات خاص برای بنگاه‌های اقتصادی در نظر می‌گیرند. در تیرماه سال ۸۸ مجمع عمومی یک شرکت خودروسازی تشکیل جلسه داد ولی زیان داد؛ بعضی روزنامه‌ها با این تیتر خبر را منتشر کردند: سهامداران دست‌ خالی به خانه برگشتند. خود من هم در روزنامه پول این تیتر را در نظر داشتم. ولی روز بعد دیدیم آن شرکت خودروسازی خواسته گزارش مجمع به گونه دیگری منعکس شود. برخی زیر بار رفتند ولی بعضی‌ها قبول نکردند. هر چند من معتقدم اسم این را نمی‌توان فشار گذاشت. گاهی روابطی شکل می‌گیرد که افراد بر اساس آن روابط عمل می‌کنند.

رسانه‌ها اعتبار خود را حفظ کنند

این روزنامه‌نگار با اشاره به یکی از روزنامه‌ها با پشتوانه‌ی حزبی تحلیل می‌کند: اگر یک سردبیر حرفه‌ای باشد، مطلقاً زیر بار نمی‌رود و اسم و برند خود را حفظ می‌کند. شاید اگر کسی غیر از این سردبیر با این اعتبار و شهرت بود، ترجیح می‌داد چون روزنامه منتسب به حزب است، به موضوع و شایعه‌ای مثلاً درباره شرکت رشت الکتریک نپردازد یا شکل ژورنالیستی آن را در نظر نگیرد و صرفاً توضیح و جوابیه کار کند ولی می‌بینیم این را به ‌عنوان یک سوژه البته با تمایل برای رفع ابهام انعکاس داده است.

خدیر معتقد است: هر چه سردبیر یک بنگاه خبری و نشریه اعتبار، وزن و وجاهت بیشتری داشته باشد طبیعتاً کمتر زیر بار فشار می‌رود. ما می‌بینیم در دوره‌ای در روزنامه ایران انتقاد از دولت و کاستی‌ها هم پوشش داده می‌شد چون سردبیر، روزنامه‌نگار حرفه‌ای است یعنی اگر در رأس تحریریه سردبیر حرفه‌ای باشد حتی اگر فشار یا تقاضا از طرف مدیرمسئول باشد زیر بار نمی‌رود. سردبیران حرفه‌ای باید در قراردادهای اولیه خود با سرمایه‌گذار و مدیرمسئول این نکته را هم لحاظ کنند که اگر ما مطلبی را تأیید می‌کنیم (جدای از مواردی که مشکل بقای نشریه یا سایت را به خطر می‌اندازد و مدیرمسئول این حق را دارد که بگوید این مطلب را بردارید تا مشکل حقوقی پیدا نشود این‌ها موضوعات دیگری است) ولی اگر غیر از آن بخواهد و به خاطر روابط و مناسبات  باشد آن سردبیر نباید زیر بار برود.

او بیان می‌کند: مقاومت از طرف رسانه‌ها باید بالا رود مگر در دو حالت. اول این که واقعاً اشتباهی رخ ‌داده باشد که آمار و ارقام به‌ اشتباه منتشر کنیم و آن‌طرف هم به ما تذکر بدهد عدد را درست کنیم. اگر اصلاح نکنیم به اعتبار خود ضربه می‌زنیم و جایی که مدیرمسئول به ‌عنوان ناظر احساس مشکل می‌کند، به ‌عنوان کسی که در دادگاه باید پاسخگو باشد. اما اگر قرار باشد بگویند این مطلبی که منتشر شده خوشایند آن شخص نیست و مدام آن شخص یا سازمان مصاحبه‌شونده خود را مخاطب قرار دهد، ما زیر بار این موضوع نمی‌رویم و فقط آن جنبه صحت اطلاعات را در نظر می‌گیریم تا مشکل حقوقی و سیاسی پیش نیاید و به نظرم زیر بار رفتن آن اهانتی به روزنامه‌نگاران است.

خدیر با اشاره به ‌تجربه خود در عصر ایران بیان می‌کند: یک جاهایی که فکر کردیم، سوءتفاهم پیش می‌آید و به‌صورت دوستانه به ما تذکر داده‌ شده، ویرایش‌هایی را انجام داده‌ایم. ولی اگر قرار باشد از دستگاه مربوطه بخواهند خبر را برداریم یا یک قسمت‌هایی را عوض کنیم چون خوشایند ما نیست، با این لحن اگر گفته شود روال عصر ایران نیست. اما این‌ها را نمی‌شود با قطعیت گفت. گاهی اوقات احساس می‌شود باید یک سری ملاحظات را رعایت کرد اما باید به شکلی رفتار کنیم که آن‌طرف جرئت پیشنهاد چنین رفتاری را نداشته باشد و طرف حس نکند این اتفاق به ‌راحتی می‌افتد. با این حال از ویرایش به معنی یک عدد، آمار و اطلاعات باید استقبال کنیم. حال از طرف هر کسی که می‌خواهد باشد چون مقام آن دستگاه و رسانه از نظر یک خواننده عادی بالا می‌رود که این امکان در سایت هست و خیلی هم کمک‌کننده است.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here